Kijk naar de achterwielen
Het onderscheid is in één oogopslag te zien. Een transportrolstoel, ook wel duwrolstoel, heeft vier kleine wielen; de gebruiker kan zichzelf niet voortbewegen en is afhankelijk van iemand die duwt.
Een zelfbeweger heeft grote achterwielen met hoepels eromheen. Daarmee rijdt de gebruiker zelf, en dat verandert de hele ervaring: hij bepaalt waar hij heen gaat en hoe snel.
Die keuze staat los van de vraag of de stoel inklapbaar is; beide types zijn er in vouwbare uitvoering. Maak hem dus eerst, want alles daarna — gewicht, breedte, prijs — hangt ervan af. De verschillen tussen de typen staan ook beschreven in de Hulpmiddelenwijzer.
Wanneer een transportrolstoel volstaat
Voor uitstapjes waarbij er altijd iemand meeloopt, is een transportrolstoel vaak de betere keuze. Hij is lichter, smaller en past makkelijker in een kofferbak, juist doordat die grote wielen ontbreken.
Denk aan een dagje dierentuin met iemand die slecht ter been is, of aan vervoer binnen een ziekenhuis. De gebruiker hoeft dan niet zelf te rijden en de begeleider heeft baat bij een stoel die licht duwt en klein opvouwt.
Het nadeel is precies dat: zonder begeleider staat de gebruiker stil. Voor iemand die af en toe zelfstandig naar de keuken wil, is het geen optie.
Wanneer zelf rijden telt
Zodra iemand de rolstoel dagelijks gebruikt en zelf wil bepalen waar hij heen gaat, is een zelfbeweger de enige route. Zelfstandigheid weegt daarbij zwaarder dan gewicht of gemak van opvouwen.
Zelf rijden vraagt wel kracht in armen en schouders, en het is belastend als de stoel te zwaar is of de zithouding niet klopt. Een stoel die vijf kilo lichter is, scheelt bij dagelijks gebruik aanzienlijk.
Er bestaat ook een tussenvorm: een zelfbeweger met afneembare hoepelwielen. Thuis rijdt de gebruiker zelf, en voor vervoer haalt u de wielen eraf en houdt u iets over dat op een transportrolstoel lijkt.
Er speelt ook iets mee dat zelden wordt genoemd: de hoogte van de duwhandvatten. Bij een zelfbeweger zitten die vaak lager, omdat het frame op de gebruiker is afgestemd en niet op degene die duwt. Voor een lange begeleider betekent dat voorovergebogen lopen, en dat houdt niemand een middag vol.
Wat u niet moet doen
De meest gemaakte fout is een transportrolstoel kopen omdat hij lichter en goedkoper is, terwijl de gebruiker eigenlijk zelf wil rijden. Dat wordt zelden een succes: de stoel blijft staan omdat er niemand is om te duwen.
De omgekeerde fout komt ook voor: een zware zelfbeweger voor iemand die nooit zelf rijdt. Die weegt dan onnodig veel bij het tillen en past slechter in de auto.
Bij twijfel is de vraag niet wat er nu kan, maar wat er over een jaar nodig is. Laat dat beoordelen door een ergotherapeut; die kijkt naar kracht, uithoudingsvermogen en de woning, en dat is precies wat een webshop niet kan.
